Η ''ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ''

  Η ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΥΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ

''Υποχρέωση''! Μία λέξη, χίλια συναισθήματα, άπειρες εντυπώσεις. Από νωρίς μαθαίνουμε όλοι ότι η ζωή μας είναι μαντρωμένη μέσα σε ένα πλαίσιο που λέγεται ''υποχρεώσεις'' κι αν αυτές διεκπεραιωθούν - στην ώρα τους βεβαίως βεβαίως - η ζωή μας θα είναι καλύτερη. Μικροί και μεγάλοι ζουν τις ημέρες τους προσπαθώντας να φερθούν αντάξια απέναντι στην προσωποποιημένη υποχρέωση που φαντάζει σαν αυστηρή δασκάλα-κριτής-δικαστής να μας τοποθετεί στις πλάτες μας πέτρες.      

Είναι δύσκολο εγχείρημα, μιας και η πηγαία αντίδραση των ανθρώπων είναι να ζήσουν τα θέλω τους. Θέλω να παίξω μπάλα, να πάω για κολύμπι, να πάω μια βόλτα στην φύση, να διαβάσω ένα βιβλίο, να χαλαρώσω, να ζωγραφίσω, να μιλήσω με έναν φίλο, να δω την αγαπημένη μου εκπομπή, να ονειρευτώ, να κοιμηθώ, να τρέξω και τόσα μα τόσα άλλα, που μας δίνουν χαρά και ψυχολογική ξεκούραση. Όμως πρώτα, ΠΡΕΠΕΙ να πάω στην δουλειά, στο σχολείο, στο φροντιστήριο, να μαγειρέψω, να σιδερώσω, να πετάξω τα σκουπίδια, να πάω στο σούπερ μάρκετ και άλλα τέτοια, που πολύ σύντομα καταντούν θλιβερά. Μα γιατί άραγε; Αφού μας εξ-υπηρετούν υποτίθεται, γιατί καταλήγουν να μας αγχώνουν και μάλιστα τόσο πολύ που στο τέλος τα απεχθανόμαστε; 

Διότι οι άνθρωποι, δεν έχουν μάθει ακόμα να υπάρχουν με χαρά. Ξέρουν κυρίως να υπάρχουν με βάρος, με θλίψη, με καταπίεση. Η κάθε γενιά που αντιμέτωπισε και αντιμετωπίζει τα δικά της προβλήματα, είτε αυτό λέγεται πόλεμος, είτε οικονομική κρίση ή φτώχεια και στέρηση ή ονόμασέ το όπως θες, το περνάει σαν παράδοση και στην επόμενη. Και το αποτέλεσμα; Είναι πολυτέλεια να χαίρεται κάποιος, διότι εκτός ότι δεν το έμαθε ποτέ, κανείς δεν του είπε ότι έχει το δικαίωμα, ότι είναι φυσιολογικό και υγιές να ζει με χαρά. Επιπλέον, από που να παραδειγματιστεί; Πότε έκανε κάποιος κάτι διαφορετικό και οι υπόλοιποι χειροκρότησαν; Πότε δεν έκριναν κάθε προσπάθεια για ανάταση και πότε δεν την κατέπνιξαν; 

Κάντε μια προσπάθεια να θυμηθείτε τι έχει ακουστεί στην δική μας κοινωνία κατ' επανάληψη: αυτά είναι για τους τεμπέληδες/αχαΐρευτους/κακομαθημένους, τα σωστά παιδιά δεν κάνουν λάθος, πρώτα διάβασε και μετά (θα έχεις το δικαίωμα) να παίξεις, αν δεν φας το φαγητό σου δεν θα πας πουθενά, θα φας αυτό που έχουμε στο σπίτι (τι σημασία έχει αν ένα παιδί θέλει να κάνει εμετό τα φασολάκια, αυτό μαγειρεύουν τα τίμια σπίτια), εγώ θυσιάζομαι για' σένα κι εσύ δεν στρώνεις καν το κρεβάτι σου. Και τόσα άλλα, που έχουν χρησιμοποιηθεί από εκατομμύρια στόματα. Μα οι περισσότεροι, δεν κατάλαβαν ότι με αυτή την προσέγγιση, κατηγορούν και δυσφημίζουν την ίδια την δραστηριότητα, πριν καν κάποιος την ξεκινήσει. Βάζοντας δηλαδή πάνω της, την υποχρέωση.

Πολλοί θα σκεφτούν ''έτσι μας τα έμαθαν, κι εκείνοι δεν ήξεραν''. Είναι γεγονός, αλλά κανείς δεν μας εμπόδισε να αλλάξουμε. Και κυρίως, κανείς δεν μας έβαλε το μαχαίρι στο λαιμό να μην χρησιμοποιήσουμε αυτό το υπέροχο εργαλείο που μας έχει προικίσει η φύση, που λέγεται λογική. Διότι με την λογική αλλάζουμε και χάρη σε αυτήν μπορούμε να αντιληφθούμε όταν κάτι δεν πάει καλά σε αυτά που ακούμε, αλλά και με όσα αισθανόμαστε ακούγοντάς τα. 

Μερικά παραδείγματα, τα οποία ακούγονται πολύ διαφορετικά στο μυαλό μας χρησιμοποιώντας την λογική είναι: 

• έχω επιλέξει να γίνω γιατρός γιατί με εκφράζει απόλυτα και γνωρίζω ότι για να το πετύχω θα χρειαστεί να κάνω... (όλα τα γνωστά βήματα που χρειάζεται για την ιατρική)
• έχω επιλέξει να ασχοληθώ επαγγελματικά με τον χορό και γνωρίζω ότι για να το πετύχω χρειάζεται να κάνω...(όλα τα απαραίτητα βήματα)
• έχω επιλέξει να αγοράσω το δικό μου σπίτι/αυτοκίνητο/οτιδήποτε και γνωρίζω ότι για να το πετύχω χρειάζεται να συγκεντρώσω ένα ποσό με...(τρόπους)

Σε όλες τις περιπτώσεις, αν υπάρχει συνείδηση ότι αυτό που θέλουμε έχει και ένα κόστος (σε κόπο, χρήμα, χρόνο κ.λ.π.), βαδίζουμε σε αυτό το μονοπάτι γνωρίζοντας ήδη τι θα χρειαστεί να καταθέσουμε για να το πετύχουμε. Ξεκάθαρα πράγματα. Για να είναι όμως ξεκάθαρα, χρειάζεται πρώτα να ξέρουμε τι θέλουμε. Πού χωράει λοιπόν σε αυτό που θέλουμε η υποχρέωση; Πουθενά. Απεναντίας, η υποχρέωση μας υπαγορεύει να διαλέγουμε αυτό που δεν θέλουμε και προσπαθούμε να πειστούμε ότι παρόλα αυτά, το χρειαζόμαστε κιόλας ως κάτι αναγκαίο! 

Σε κάθε σκέψη που μπορεί να σχηματιστεί με την μορφή π.χ. ''μα αν αφήσω το παιδί μου ελεύθερο, θα γίνει ανεύθυνο ή κακομαθημένο'', θα σπεύσω να θυμήσω πως δεν έχει καμία σχέση η ανευθυνότητα και η κακομαθησιά ή η ασυδωσία, με την υποχρέωση. Η υποχρέωση είναι μία κατάσταση υπό του χρέους, όπως υποδηλώνει και η ίδια η λέξη. Δηλαδή μαθαίνουμε ότι για κάποιο λόγο, χρωστάμε. Κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να πληρώνει φόρο για να είναι χαρούμενος, παρά είναι δικαίωμά του από την στιγμή που ξεκινάει να υπάρχει. Όσον αφορά το παραπάνω παράδειγμα, η ανατροφή ενός παιδιού είναι να μαθαίνει τις σωστές έννοιες των καταστάσεων. Ότι είναι λάθος για παράδειγμα η ασυδωσία, για ένα σωρό λόγους, που δεν έχουν καμία σχέση με το αν θα είναι χαρούμενο ή όχι ή ότι αν δεν περιοριστεί, θα καταλήξει να γίνει ένας λάθος άνθρωπος. Η καταπίεση φέρνει  θλίψη, παραίτηση και πολλές φορές εκφράζεται η αγανάκτηση που προκαλεί, με βία.  

 

Ας μην γεμίζουμε τα παιδιά και τους εαυτούς μας με ενοχές για κάτι που θέλουμε ή για κάτι που δεν θέλουμε. Δεν είναι κακό να μην θες να κάνεις κάτι, που αυτό δεν θα βλάψει στην ουσία κάποιον. Οι προτιμήσεις μας είναι στο κάτω κάτω που μας δείχνουν ποιοι είμαστε. Αντί να καταπιεζόμαστε μέσα σε μια ζωή ''φόρμας΄΄, ας προσπαθήσουμε να γίνουμε χαρούμενοι. Θα το καταφέρουμε εύκολα, αν βγάλουμε πάνω από το θέλω τις λάθος ταμπέλες του ''εγωισμού'', της ''κακομαθησιάς'',  του ''αναίσθητου'' ή του ''παρτάκια''. Πόσες φορές ξεκινήσαμε κάτι με χαρά, ενθουσιασμό και ελπίδα και στην πορεία χάθηκαν αυτά τα όμορφα συναισθήματα, γιατί τα ισοπέδωσε το βάρος που βάζει η υποχρέωση; 

Τι μπορούμε να κάνουμε τελικά; 

Αυτό που χρειάζεται να κάνουμε, είναι να προσεγγίζουμε την προσωπικότητα μας με σεβασμό και αγάπη. Αυτά τα δύο, δεν μας επιτρέπουν αναγκαστικά να φερθούμε εγωιστικά και με αδιαφορία. Επομένως δεν χρειάζεται να μας διαφεντεύει η έννοια της υποχρέωσης, διότι αν αγαπάς να κάνεις κάτι, σημαίνει ότι είσαι και παρών. Σημαίνει επίσης ότι θες να είσαι, διότι με την αγάπη σε αυτό που κάνεις, νιώθεις ότι γεμίζεις. Η υποχρέωση από την άλλη, είναι μία κατά φαντασίαν κατάσταση βελτίωσης. Η συνείδηση βελτιώνει, όχι ο βούρδουλας.  

Επιπλέον, χρειάζεται να καταλάβουμε πως η βελτίωση και η εκσυγχρόνιση της ανθρώπινης υπόστασης, βρίσκεται πάντα στο εδώ και τώρα και δεν περιμένει καμία τεχνολογική-οικονομική-πολιτική εξέλιξη για να πάρει μπρος. Δεν έχουμε ανάγκη να γίνονται τα πράγματα καλύτερα στην κοινωνία μας, για να μπορέσουμε να βελτιωθούμε κι εμείς. Εμείς έχουμε τον έλεγχο της ζωής μας, κάθε στιγμή και δεν χρειαζόμαστε κανέναν να μας πείθει ότι χωρίς την συμβολή των άλλων, είμαστε κι εμείς καταδικασμένοι. Σημαντική υπενθύμιση, μιας και πάνω σε αυτή την νοοτροπία, σπεύδουν οι καλοθελητές τριγύρω μας, να πάρουν τον έλεγχο της ζωής μας, υποδεικνύοντας τις υποτιθέμενες υποχρεώσεις μας. 

Ο άνθρωπος μπορεί να καταφέρει οτιδήποτε, με μία απλή αρχή. Δείχνοντας σεβασμό στην ανθρώπινη φύση του, διότι με τον σεβασμό και θα την μαθαίνει και θα την χειρίζεται ανάλογα. Δεν θα ξεπερνάει τα όρια του και δεν θα επιτρέπει και σε άλλους να τα παραβούν.

Θέλει δύναμη να δεχτούμε πρώτα πως όλο αυτό δεν είμαι απλώς μια ακόμα ωραία θεωρία, αλλά είναι κάτι αληθινό και δεύτερον, πως έχουμε το δικαίωμα να ζούμε κατ' αυτό τον τρόπο. Ο άνθρωπος όμως έχει μεγάλη δύναμη μέσα του και μεγαλύτερη απ' ότι φαντάζεται ότι έχει. Έχει μεγαλείο και αυτονομία. Δεν χρειάζεται να του επιβληθεί η πειθαρχία από άλλους όταν μπορεί να την κατακτήσει έτσι κι αλλιώς από μόνος του, παρά μόνο η αγάπη, κατανόηση και συμπαράσταση. Αυτά τα τρία, ας είναι απέναντι στον εαυτό του και η μοναδική του υποχρέωση!

  

Ε.Μ.

Γράψε μου στα σχόλια ποιο άλλο θέμα θα ήθελες να διαβάσεις σε επόμενο άρθρο.