ΟΙ ΔΥΟ ΚΥΚΛΟΙ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΟΙ ΔΥΟ ΚΥΚΛΟΙ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ - ΜΕ ΠΟΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΣΧΕΣΕΙΣ

Μέσα σε έναν κόσμο με 8 δισ. ανθρώπους, βρίσκουμε συχνά κάποια άτομα που μας εμπνέουν συναισθηματικά με παντοίους τρόπους. Νιώθουμε μαζί τους να συνδεόμαστε, να τους αγαπάμε, εμπιστευόμαστε ή να τους αντιπαθούμε, να μην τους εκτιμούμε, έως και να μισούμε. Συνήθως ξεκινούν τα συναισθήματά μας για κάποιον να χτίζονται με όλες τις καλές προδιαθέσεις και προθέσεις, αλλά τελικά να καταλήγουν με τις χειρότερες.

Χαρακτηρισμοί, κλάματα, κατηγόριες και δράματα, δένουν σαν γλυκό την τελική μας εντύπωση, για αυτόν τον κάποιον που μας άλλαξε την εικόνα που είχαμε αρχικά για εκείνον. Τι συνέβη που ήταν αρκετό για να γυρίσει το μυαλό μας στροφή 180 μοίρες;

Σίγουρα οι πρώτες ενδείξεις με βάση κάποια γεγονότα που έχουν λάβει χώρα, κατευθύνουν στο συμπέρασμα ότι αυτός ο κάποιος έκανε κάτι που ορίζουμε ως ''αντικειμενικά λάθος''. Η επόμενη φάση είναι να καταλήγουμε πάντα σε δύο κατηγορίες εμπλεκόμενων. Και δεν είναι άλλοι, από τους αγαθούς και τους επιτήδειους, όπου φυσικά οι πρώτοι την πατάνε πάντα τόσο εύκολα από τους δεύτερους. Λίγο επιφανειακή προσέγγιση αν το σκεφτεί κανείς, μιας και δεν γίνεται να υπάρχουν άνθρωποι μόνο αγαθοί ή μόνο επιτήδειοι.

Μήπως εκτός από αυτό που μας φαίνεται προφανές, έφταιγε σε βαθύτερο επίπεδο και κάτι άλλο; Και αν ναι, ποια πλευρά έκανε εν τέλει τον λάθος χειρισμό; Πολλές έννοιες και κατηγορίες ανοίγουν με αυτές τις ερωτήσεις, αλλά τα πάντα ξεκινούν από την αρχή και πριν πιάσουμε να ξετυλίξουμε ένα κουβάρι, παίρνουμε πρώτα την άκρη του. Και η άκρη στο συγκεκριμένο θέμα, είναι τα πεδία των ανθρώπινων σχέσεων ή αλλιώς, οι κύκλοι των ανθρώπινων σχέσεων. Η προσέγγιση στο θέμα θα ξεκινήσει αρχικά γενικά, για να γίνει πιο κατανοητή η βάση και η δομή της ανθρώπινης κοινωνικο-ψυχολογικής λειτουργίας.

Κατηγορίες κύκλων

Δύο λοιπόν κύριοι κύκλοι, περικλύουν κάθε άνθρωπο που έχει υπάρξει μέχρι στιγμής. Επομένως μιλάμε όχι μόνο για το παρόν, αλλά και για το παρελθόν, για άτομα που έχουν φύγει από την ζωή μας, ακόμα και για τις περιπτώσεις που έχουν φύγει με το φυσικό τους σώμα.

• Ο πρώτος κύκλος είναι ο εσωτερικός και χωράει μόνο τους ανθρώπους που εμπιστευόμαστε. Εξάλλου ''εσωτερικός'', σημαίνει κοντά σε εμένα, άρα δεν μπορεί να έχω τόσο κοντά μου άτομα εχθρικά προς εμένα ή ακόμα και δυνητικά εχθρικά.
• Ο δεύτερος κύκλος είναι εξωτερικός και συμπεριλαμβάνει όλο τον υπόλοιπο πληθυσμό της γης, όλους όσους ξέρουμε πως υπάρχουν, είτε τους γνωρίζουμε προσωπικά, είτε όχι. Η διαφορά είναι πως δεν τους κατατάσσουμε στους έμπιστους.

Φυσικά και δεν θα μπορούσαν να χωρέσουν όλοι στον εσωτερικό μας κύκλο, αν και αυτό θα ήταν ιδανικό για όλους τους ανθρώπους: να ζούσαν αναμεταξύ τους με απόλυτη εμπιστοσύνη. 

Είναι κατανοητό, σαν φυσικό επακόλουθο, οι περισσότεροι να ανήκουν στον εξωτερικό μας κύκλο. Άρα το πρώτο ερώτημα είναι ''πόσοι χωράνε στον εσωτερικό μας κύκλο''; Η εμπειρία έχει δείξει πως από 0-10 άτομα μάξιμουμ μπορεί ένας άνθρωπος να χωρέσει στον εσωτερικό του κύκλο. Στην περίπτωση των μηδέν ατόμων, δείχνει ότι κάποιος δεν έχει βρει κανέναν για να εμπιστεύεται (συμβαίνει κι αυτό).

Η δεύτερη ερώτηση είναι ''με ποιο κριτήριο διαλέγουμε ποιον θα βάλουμε στον εσωτερικό μας κύκλο''; Το πρώτο κοινωνικό σύνολο που μαθαίνουμε για την έννοια της εμπιστοσύνης είναι η οικογένεια, επομένως ξεκινάμε πρώτα με τα μέλη της οικογένειάς μας. Αργότερα προσθέτουμε φίλους, τον σύντροφό μας, συνεργάτες, κ.λ.π. Ένας άνθρωπος που έχει βρει έμπιστους ανθρώπους σε όλες τις κατηγορίες σχέσεων, έχει ιδανικά δέκα άτομα μέσα στον εσωτερικό του κύκλο. Στατιστικά, όμως, δεν το συναντάμε συχνά αυτό. Αυτό που είναι πιο σύνηθες σαν μέσος όρος, είναι περίπου τρία άτομα. 

Στην πορεία της ζωής μας όμως, αλλάζουν τα κριτήριά μας, οπότε και οι επιλογές μας στους ανθρώπους. Μπορεί κάποιος να αφαιρέσει έναν άνθρωπο από την λίστα του εσωτερικού του κύκλου - ακόμα κι αν είναι οικογενειακό μέλος - και να τον αντικαταστήσει με κάποιον άλλον. Οι έμπιστοι υποψήφιοι λοιπόν,  όσο ανακαλύπτουμε εμείς τι μας ταιριάζει περισσότερο, χρειάζεται να ταιριάζουν κι εκείνοι με τα κριτήριά μας.

Τελικά που γίνεται το λάθος;

Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιο σφάλμα σε όλα αυτά, άρα πότε ακριβώς γίνεται το λάθος; Όταν χειριζόμαστε του κύκλους, λάθος. Λάθος χειρισμός των κύκλων, σημαίνει ότι επέλεξα λανθασμένα κάποιον από τον εξωτερικό μου κύκλο ως έμπιστο και τον έβαλα στον εσωτερικό μου κύκλο. Η λειτουργία των κύκλων όμως υπάρχει για να καλύπτει κάποιες ανάγκες (κοινωνικο-ψυχολογικές όπως αναφέρεται πιο πάνω), κι όταν κάποιος είναι ακατάλληλος για εμένα, οι ανάγκες αυτές δεν καλύπτονται. Αντιθέτως, δημιουργώ περιβάλλον για τοξικές σχέσεις με αποτέλεσμα να με ταλαιπωρούν και να με εξουθενώνουν.      

Το κυριότερο συστατικό για την επιλογή έμπιστων ατόμων, είναι τα εκάστοτε κριτήριά μας. Χάρη στα κριτήριά μας, κάνουμε όλες μας τις επιλογές και παίρνουμε όλες μας τις αποφάσεις. Υπάρχουν σωστά και λάθος κριτήρια; Τα κριτήρια είναι υποκειμενικά και δεν μπορούν να κατηγοριοποιηθούν τόσο απλά σε λάθος και σωστά, αλλά μόνο τι είναι λάθος και σωστό γα τον καθένα ξεχωριστά. Και είναι υποκειμενικά, διότι οι ανάγκες του κάθε ανθρώπου διαφέρουν και είναι υποκειμενικές. 

Αν για παράδειγμα, έχουμε την ανάγκη για φιλία, η ίδια η ανάγκη μας κάνει να ψάχνουμε για πιθανούς φίλους. Στη συνέχεια, με βάση τα κριτήριά μας, ''βαφτίζουμε'' φίλο όποιον είναι πιο κοντά σε αυτά μας τα κριτήρια. Η παγίδα είναι όταν τα κριτήρια αυτά δεν είναι 100% δικά μας. Διότι τα κριτήρια, μπορούν να υπάρχουν μέσα μας ασυνείδητα ή μιμητικά ή επειδή ακούγαμε κάτι για πολύ καιρό και το οικειοποιηθήκαμε (π.χ. ο σωστός-καλός φίλος έχει την τάδε συμπεριφορά) ή επειδή αντιγράψαμε κάτι που έκανε ένας άλλος άνθρωπος, επειδή είδαμε ότι πήγε καλά σε εκείνον (αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα πάει καλά και σε εμάς αν δεν μας ταιριάζει απόλυτα).

Εμπειρικά υπάρχουν τόσα παραδείγματα ανθρώπινων επαφών που ξεκίνησαν ''καλά'' και κατέληξαν σε απογοήτευση. 

• Συζήτησα με κάποιον και είχαμε τόσα κοινά. Άρα, ταιριάζουμε.
• Γνώρισα έναν άνθρωπο και ήταν τόσο ευγενικός. Σίγουρα, θα σέβεται/φέρεται καλά σε όλο τον κόσμο.
• Συνεργάστηκα με κάποιον που είχε άψογη επαγγελματική συμπεριφορά. Σίγουρα και στις διαπροσωπικές του σχέσεις θα είναι το ίδιο σωστός.

Άραγε σε τι σχέσεις καταλήγουν αυτά τα συμπεράσματα; Είναι αρκετά σαν διαπίστωση για μια σχέση να προχωρήσει καλά; Μάλλον όχι.

Οι άνθρωποι είναι πολυδιάστατα όντα και γι' αυτό θέλει χρόνο να διαπιστώσουν κατά πόσο ταιριάζουν με τον άλλον. Γι' αυτό είναι αναγκαίο κι αποδεκτό, να υπάρχουν υποκατηγορίες των κύκλων. Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι ο τέλειος υποψήφιος για επαγγελματικός συνεργάτης και να είναι γεγονός ότι έχει το ταλέντο και την πρόθεση να είναι, αλλά δεν σημαίνει ότι θα είναι επίσης και ένας ταιριαστός σύντροφος (ή το αντίστροφο). Η κάθε σχέση έχει τα δικά της χαρακτηριστικά και χρειάζεται να περνάει από συγκεκριμένο φίλτρο πριν βγάλουμε τα συμπεράσματά μας.

Επιπλέον, ας μην ξεχνάμε ότι ο κάθε ένας από εμάς έχει διαφορετική συμπεριφορά μέσα στον εσωτερικό του κύκλο, απ' ότι στον εξωτερικό. Είναι τουλάχιστον τραυματικό να δείξουμε πτυχές της προσωπικότητάς μας  σε μάτια που δεν θα μας καταλάβουν. Ακόμα κι αν με κάποιους ταιριάζουμε, δεν σημαίνει ότι ταυτόχρονα είναι και κατάλληλοι για να τους χαρίσουμε την εμπιστοσύνη μας. 

Προώθηση της εμπιστοσύνης 

Το σημερινό θέμα δεν έχει σκοπό να δυσφημίσει την εμπιστοσύνη, αλλά αντιθέτως, να βοηθήσει να επιτυγχάνεται με υγιή τρόπο. Γι' αυτό και είναι σημαντικό να κατάλαβει κάποιος ότι μόνο με την αλήθεια μπορεί να το καταφέρει. Και η αλήθεια είναι, ότι είναι ουτοπικό να περιμένουμε ότι οι άλλοι μπορούν να μας καταλάβουν απόλυτα και είναι επίσης ουτοπικό να προχωράμε και ένα βήμα παρακάτω και να τοποθετούμε στην ζωή μας ανθρώπους με τυχαία κριτήρια. Κανείς δεν μπορεί να δει με τα μάτια μας, να αισθανθεί με την καρδιά μας, να δει το όραμά μας, να διαβάσει την σκέψη μας, ούτε εμείς τα δικά τους. Όποιος όμως μπορεί όλα αυτά να τα κατανοήσει και να τα σεβαστεί περισσότερο, είναι εκείνος που μπορεί να τα μοιραστεί πραγματικά μαζί μας. Αυτός που μοιράζεται, αναπτύσσει κατ' επέκταση και την εμπιστοσύνη.

Ας μην φτιάχνουμε τόσο επιπόλαια ένα αφυκτικό περιβάλλον στην ζωή μας από λάθος σχέσεις που καταλήγουν να είναι ψυχολογικά σκουπίδια. Χρειάζεται να σεβόμαστε τον εαυτό μας πρώτα, για να μπορέσουμε να βρούμε και τους κατάλληλους συνοδοιπόρους στην πορεία. Πριν αρχίσουμε να ψάχνουμε έξω, ας ψάξουμε πρώτα μέσα μας, ποιοι είμαστε, τι θέλουμε, πώς το θέλουμε και όταν τα διασαφηνίσουμε όλα αυτά, θα ξέρουμε και με ποιούς να μοιραστούμε την ζωή μας. Δεν θα υπάρχει υπό αυτές τις προϋποθέσεις καμία διατάραξη της πραγματικότητάς μας, άρα ούτε και της πορείας μας.

Ενδιαφέρον τεστ

Κλείνω με ένα πολύ ενδιαφέρον τεστ, που έφτιαξε διάσημος Αμερικανός ψυχολόγος. Κατάφερε να μετρήσει την χαρά και εφάρμοσε την μεθοδό του στη ζωή δέκα γυναικών. Ο δείκτης που είχε θέσει για να μετράει τα αποτελέσματα ήταν από το 1-10. Η πλειοψηφία κυμαινόταν στο 3-4. Μία γυναίκα ξεχώρισε με δείκτη χαράς 9 !!! Όταν την ρώτησαν πού το αποδίδει εκείνη, είπε ότι από μικρή, ο πατέρας της τής έλεγε να κάνει παρέα πάντα με αυτούς που της ταιριάζουν. Από το νηπιαγωγείο, κάθε ημέρα άκουγε αυτή την δήλωση. Μεγαλώνοντας, δεν τους έψαχνε πλέον, τους μαγνήτιζε, έτσι απλά. Στο πανεπιστήμιο ως φοιτήτρια, σε εργασιακό περιβάλλον αργότερα ως εγαζόμενη. Δεν είχε στην ζωή της δράματα, αντιπαλότητες, τσακωμούς, παρεξηγήσεις. Όλα ήταν φυσιολογικά. Δεν μάζευε εμπειρίες  στην ζωή της με αρνητικά συναισθήματα, αλλά με χαρά.  Κι αν γινόταν κάτι που ήταν έξω από την δική της αρμονική ροή, είχε αποθέματα να το αντιμετωπίσει, αλλά και να το λύσει.  Χωρίς να φθείρεται, χωρίς να χάνει ενέργεια, χωρίς να χάνει κομμάτια από τον εαυτό της.  

Αυτή η ιστορία είναι μια όμορφη υπενθύμιση, πως ο τρόπος να ζούμε αρμονικά, ισορροπημένα και χαρούμενα, είναι υπαρκτός και κρύβεται, πού αλλού; Μέσα στα δικά μας χέρια! 

 

Ε.Μ.

Γράψε μου στα σχόλια ποιο άλλο θέμα θα ήθελες να διαβάσεις σε επόμενο άρθρο.