ΖΗΛΕΙΑ:
ΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΤΕΡΑΣ ΣΕ ΜΟΡΦΗ ΤΥΡΑΝΝΟΥ
Και ποιος δεν την έχει βιώσει! Η ζήλεια είναι γνωστή σε όλο τον κόσμο. Είναι ένα πολύ ιδιαίτερο συναίσθημα, με αρκετά συμπτώματα, τα οποία μας είναι γνωστά κι αυτά, καθώς επίσης και τι μπορεί να προκαλέσει σε εμάς και στον εκάστοτε άνθρωπο που έχουμε στοχεύσει με την ζήλεια μας. Διότι δεν ζηλεύουμε αντικείμενα, δεν ζηλεύουμε άλλα έμβια όντα (έχετε γνωρίσει κάποιον να ζηλεύει τον σκύλο του;), δεν ζηλεύουμε τίποτα άλλο, παρά μόνο τους άλλους ανθρώπους. Πώς μοιάζουν, τι έχουν στην κατοχή τους, τι έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής στη ζωή τους, τι ταλέντα έχουν, πώς συμπεριφέρονται, αν είναι περισσότερο αποδεκτοί απ' ότι εμείς, αν κερδίζουν πιο εύκολα τις καλές εντυπώσεις, αν έχουν καλύτερη δουλειά από την δική μας, αν πήραν προαγωγή, αν κουράζονται λιγότερο από εμάς, αν έχουν καλύτερη πεθερά, αν έχουν καλύτερο/η σύζυγο, αν...αν...αν... Όλα αυτά και τόσα, μα τόσα άλλα, είναι κάποιες από τις αφορμές που πυροδοτούν την ζήλεια, ενάντια στο άτομο που έχει αυτό που δεν έχουμε εμείς. Όμως όλα τα παραπάνω, είναι ήδη γνωστά στους παθόντες. Τι δεν είναι τόσο φανερό στην περίπτωση της ζήλειας; Κι αν όντως κρύβεται κάτι άλλο, πότε ακριβώς ξεκινάει να συμβαίνει; Ας ξεκινήσουμε με τα συμπτώματά της και στην πορεία θα το ανακαλύψουμε.
Ποια είναι τα συμπτώματα της ζήλειας;
''Το πράσινο τέρας της ζήλειας'': δεν είναι σίγουρα τυχαίο ότι η ζήλεια έχει προσωποποιηθεί και έχει μετονομαστεί και κατ' αυτό τον τρόπο. Η συναισθηματική κατάσταση που δημιουργεί στο άτομο που την έχει, είναι υψηλότατης έντασης και φυσικά δεν σταματά μόνο εκεί. Η λειτουργία της είναι παραλυτική. Αν χρησιμοποιούσαμε άλλη εικόνα για να την περιγράψουμε εκτός του πράσινου τέρατος, θα ήταν ταιριαστό να την φανταζόμασταν ως γιγαντιαίο χταπόδι, του οποίου τα πλοκάμια έχουν ακινητοποιήσει εντελώς το ανύποπτο θύμα του. Αν την φανταζόμασταν ως αντικείμενο, θα της ταίριαζε η εικόνα ενός δηλητηρίου, που παραλύει όποιον την δεχτεί μέσα στον οργανισμό του. Αν την φανταζόμασταν ως άνθρωπο, θα ήταν σίγουρα κάποιος που θα μπορούσε να χειραγωγήσει το μυαλό ενός κακόμοιρου συνάνθρωπου και με μανία να του διοχετεύει διαστρεβλωμένες οδηγίες, κάνοντάς τον μαριονέτα σε όλες του τις εντολές.
Όποια περιγραφή κι αν διαλέξουμε να δώσουμε στην ζήλεια, τα συμπτώματα κάθε φορά είναι τα ίδια. Το άτομο που ζηλεύει, κατακυριεύεται από αυτή. Η λογική πάει περίπατο και στην θέση της μπαίνει αυτό το φοβερό συναίσθημα που προκαλεί η ζήλεια, δίνοντας εντολές, έχοντας πάρει αποκλειστικά τον έλεγχο.
Στην ουσία, όποιος ζηλεύει, νοσεί. Η προσοχή αυτού που ζηλεύει, πέφτει πάντα πάνω σε αυτό που του λείπει, το οποίο το έχει κάποιος άλλος. Αυτός ο ''άλλος'', αυτόματα μπαίνει στην ζώνη ''εχθρός''. Μέρα-νύχτα, ο κρυφός του καημός είναι που δεν έχει την θέση του εχθρού του. Αρχικά προσπαθεί να αποφύγει τις άσχημες σκέψεις - τις οποίες και αναγνωρίζει ότι είναι άσχημες - αλλά δυστυχώς μετά από αρκετό διάστημα, αν δεν βάλει αυτές τις σκέψεις στην σωστή τους θέση, τον κατακυριεύουν και τελικά παραδίδεται σε αυτές. Αρχίζει να μελετάει αυτόν τον εχθρό, για να διαπιστώσει για ποιο λόγο κατέχει κάτι παραπάνω από τον ίδιο. Είναι θέμα δεξιοτήτων; Ικανοτήτων; Εξυπνάδας; Τύχης ίσως; Ό,τι και να είναι, καταλήγει πάντα στο ίδιο αδιέξοδο. Ο εχθρός, υπερτερεί.
Οι περιπτώσεις εγκλημάτων ζήλειας, είναι αποτέλεσμα τέτοιων ακραίων συναισθημάτων και σκέψεων. Βέβαια, δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίδιοι, αλλιώς θα είχαμε αλληλοεξοντωθεί. Κι αν το έγκλημα είναι η ύψιστη κατάσταση ζήλειας, τότε όλοι οι υπόλοιποι είναι σε χαμηλότερο επίπεδο, που απλώς καταλήγουν να τυραννούν τον εαυτό τους.
Τι προκαλεί η ζήλεια στον ατυχήσα που την κουβαλάει και τι στον άνθρωπο-στόχο του;
Έτσι λοιπόν η πλειοψηφία των ανθρώπων, καταπίνουν την πίκρα τους καθημερινά. Πίκρα που ξέρουν ότι ανήκουν στους ζηλιάρηδες και πίκρα που εξακολουθούν να νιώθουν χαμηλότερα από τους άλλους• διότι αν ο γείτονάς τους έχει περισσότερα χρήματα ή η φίλη τους είναι πιο όμορφη, ξέρουν ότι δεν μπορούν να αντιστρέψουν τους ρόλους. Όχι απλώς άμεσα, ίσως και ποτέ. Μια τέτοια μακροχρόνια συναισθηματική κατάσταση, προκαλεί ενοχές, ενισχύει την χαμηλή αυτοπεποίθηση, με εναλλαγές θυμού και σπασμοδικών κινήσεων, μήπως και καταφέρει τελικά αυτός που υποφέρει από την ζήλεια, να αποκτήσει με επιθετικό τρόπο αυτό που του λείπει και ποθεί.
Το θύμα της ζήλειας όμως, δεν είναι μόνο αυτός που την αισθάνεται, αλλά και ο άνθρωπος που έχει βάλει ο παθών στο μάτι. Αυτός ο άνθρωπος πολλές φορές εν αγνοία του, συναναστρέφεται με την τοξικότητα αυτού που τον ζηλεύει. Πρακτικά, εκτός από τα διάφορα κεκαλυμμένα δηλητηριώδη σχόλια που δέχεται κατά καιρούς, μπορεί να φτάσει να πληγωθεί ανεπανόρθωτα από τον ζηλιάρη συνάνθρωπό του. Δυστυχώς, κάποιοι από αυτούς που ζηλεύουν δεν αρκούνται μόνο στα λόγια, αλλά προχωρούν και σε πράξεις. Να στρέψουν άλλους εναντίον αυτού που ζηλεύουν, να πουν ένα σωρό ψέματα, να κλέψουν...
Είτε τα πράγματα φτάσουν σε αυτό το επίπεδο, είτε όχι, είναι γεγονός πως η ζήλεια δημιουργεί θύματα και στις δυο πλευρές. Ποια είναι όμως η πραγματική αιτία των τόσων κακών που προκαλεί η ζήλεια;
Αρχική αιτία ζήλειας
Η αρχική αιτία, δεν είναι αυτό που δεν κατέχουμε, ενώ το ποθούμε. Δεν είναι ο κακός μας εαυτός. Δεν είναι οι λάθος μας συνήθειες. Κανένας δεν γεννιέται με ζήλεια. Έχετε δει μωρό να γεννιέται με ζήλεια; Την ζήλεια την μαθαίνουμε και αυτή είναι και η αρχική αιτία. Τα παιδιά ρουφάνε σαν σφουγγάρι οτιδήποτε μαθαίνουν από το στενό και οικείο τους περιβάλλον και μέχρι την ηλικία των επτά ετών, κλειδώνουν στην προσωπικότητά τους αυτά που έχουν μάθει, ως ''σωστά''. Με λίγα λόγια, τα παγιώνουν. Τα παιδιά επίσης, μιμούνται. Που σημαίνει ότι αν δείτε ένα παιδάκι, π.χ. τεσσάρων ετών, να ζηλεύει, σημαίνει ότι τουλάχιστον ένας από τους δύο του γονείς, επίσης ζηλεύει και το παιδί του τον μιμείται. Δεν χρειάζεται να έχει ένα παιδί συνείδηση για να μιμηθεί, δεν καταλαβαίνει δηλαδή τι μιμείται. Το κάνει ούτως ή άλλως, επειδή είναι ένας τρόπος μάθησης και εξέλιξης για αυτή την ηλικία. Αν λοιπόν ζηλεύει η μαμά του, δεν χρειάζεται να του πει η μητέρα του ''ξέρεις, τώρα ζηλεύω''. Θα το αντιγράψει και θα το μιμηθεί έτσι κι αλλιώς.
Ένα άλλο τραγικό λάθος που συμβαίνει σε πολλές οικογένειες, είναι να ενσωματώνουν στις διδαχές τους, την σύγκριση. Στην ηλικία που ένα παιδί πλέον αντιλαμβάνεται περισσότερα, ας πούμε δέκα ετών, καταλαβαίνει πάρα πολύ καλά τι σημαίνει σύγκριση. Όχι με την συνείδησή του, αλλά με το συναίσθημά του. Ξέρει, όταν το συγκρίνουν με άλλα παιδιά, ακριβώς τι συναισθήματα αυτή η σύγκριση του προκαλεί. Τέλος, όταν ένα παιδί ακούει συνεχώς πόσα πολλά αξίζει (έτσι απλά, επειδή είναι το παιδί μας, χωρίς να του έχουμε διδάξει πώς να κερδίζει το παραπάνω), δεν εννοείται κάποιος άλλος να μπορεί να έχει τα ίδια ή και περισσότερα από το ίδιο.
Κάπως έτσι, δημιουργείται ένα εκρηκτικό κοκτέιλ πεποιθήσεων και συναισθημάτων, που μορφοποιεί προσωπικότητες. Στην συνέχεια, αυτές οι προσωπικότητες θα τυραννηθούν από την ανακάλυψη της αλήθειας, ότι δηλαδή δεν ίσχυαν τα όσα άκουγαν από μικροί και μετέπειτα θα τυραννήσουν κι άλλους, μιας και δεν είναι εύκολο να κουβαλά τέτοιο βάρος κάποιος μόνος του. Αναγκαστικά, θα χρειαστεί να το διοχετεύσει προς τα έξω, έξω από την ψυχή του που βαραίνει καθημερινά. Και ποιος θα είναι ο αγωγός για να διοχετευτεί; Η ζήλεια (στην συγκεκριμένη περίπτωση).
Γιατί ζηλεύουμε τελικά τους ανθρώπους;
Γι' αυτό ακριβώς τον λόγο είναι που ζηλεύουμε τους άλλους ανθρώπους. Διότι έχουμε μάθει, ότι για να επιβιώσουμε με τις καλύτερες συνθήκες σε ένα περιβάλλον, μπορούμε να το πετύχουμε μόνο αν κατέχουμε και τις καλύτερες προϋποθέσεις. Πώς νιώθει κάποιος όμως που δεν το καταφέρνει αυτό, αλλά το κατάφερε ο διπλανός του; Η παγίδα όμως κρύβεται αλλού. Πόσα λάθη έχει η παραπάνω πρόταση-πεποίθηση; Πόσα λάθος νοήματα και λάθος ερμηνείες;
- Χρησιμοποιούμε την λέξη ''επιβίωση'' και όχι ''συμβίωση''. Η πρώτη παραπέμπει σε κατάσταση ζωής-θανάτου. Είναι φυσικό κι επόμενο, να μας βάζει στην λειτουργία ''ο δυνατότερος κερδίζει''.
- Έχουμε δώσει από την αρχή λάθος ερμηνεία στις ''καλύτερες συνθήκες''. Αυτές είναι, όταν όλα μάς είναι εύκολα, χωρίς ζόρι, χωρίς κόπο. Οι καλύτερες συνθήκες με άλλα λόγια, είναι αυτές που δημιουργούνται χωρίς την δική μας συμμετοχή.
- Συνήθως χρησιμοποιούμε το ρήμα ''πετυχαίνω''. Είναι βαρύ να πρέπει καλά και ντε να πετύχουμε. Η επιτυχία δυστυχώς, φαντάζει μέσα μας κατά κύριο λόγο σε ψηλό βάθρο. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε άλλο ρήμα. Η ελληνική γλώσσα είναι πλούσια σε λεξιλόγιο και νοήματα.
- Επίσης, έχουμε δώσει λάθος ερμηνεία και στις ''καλύτερες προϋποθέσεις''. Αυτές είναι, τα πολλά χρήματα, το μεγάλο σπίτι, το εξοχικό, τα πολλά ρούχα, η υπερπληθώρα τροφίμων(τι πειράζει αν σαπίζουν και μετά τα πετάμε; αρκεί να είμαστε large), ο υπερόμορφος σύντροφος κ.ά.
Αντιθέτως, αν διατυπώσουμε διαφορετικά την ίδια πρόταση, θα δώσουμε στο υποσυνείδητό μας και μια διαφορετική εντολή. Για παράδειγμα:
''Για να συμβιώσουμε σε ένα περιβάλλον, χρειάζεται να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες για εμάς (κι έτσι να δώσουμε την ευκαιρία στους υπόλοιπους να αποφασίσουν ποιοι από αυτούς ταιριάζουν στο δικό μας περιβάλλον) και για να το καταφέρουμε, χρειάζεται να αποκτήσουμε όλα τα εργαλεία (και τις γνώσεις) που θα μας βοηθήσουν για να φτάσουμε εκεί.''
Σε μια τέτοια δήλωση, υπάρχει σαν έννοια ή σαν υπόνοια, ότι αν ο άλλος έχει κάτι από όλα αυτά, ότι εμένα αυτόματα μου ρίχνει το επίπεδο; Ότι είναι λογικό να συγκριθώ με κάποιον, αφού η δήλωση με ενημερώνει ότι μπορώ να έχω αυτά που θέλω με την δική μου συμβολή; Ότι είναι λογικό να θέλω να φορέσω παπούτσια αλλουνού, αφού το περιβάλλον μου θα χωράει πρώτα απ' όλα εμένα; Ότι έχω ανάγκη για να τα καταφέρω, να τοποθετήσω όσους τα έχουν καταφέρει ήδη, στην κατηγορία των εχθρών; Ή να παραδειγματιστώ και να εμπνευστώ, για να τα καταφέρω κι εγώ;
Επομένως, ένα λογικό συμπέρασμα είναι ότι η ζήλεια δεν έχει δύναμη από μόνη της. Εμείς της δίνουμε σάρκα και οστά. Ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος για να μπορεί να κυριαρχήσει πάνω στην φύση του και είναι ικανός να έχει τον έλεγχο του εαυτού του. Είναι δική του επιλογή, όταν επιτρέπει στη φύση του να τον κουμαντάρει ή όταν χαρίζει τον έλεγχο του αλλού.
Αντίθετα, αν επιμείνουμε στην πρώτη εντύπωση, οι συνάνθρωποί μας αυτομάτως μπαίνουν απέναντί μας. Είναι απειλητικό όμως να έχεις συνεχόμενα κάποιον απέναντί σου και όχι στο πλάι σου. Η συμβίωση μεταξύ των ανθρώπων, καταλήγει να υπάγεται σε κατάσταση επιβίωσης και κατά συνέπεια στο επίπεδο ''το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό''. Άρα τι θα προσπαθήσουμε να κάνουμε οι περισσότεροι; Να γίνουμε το μεγάλο ψάρι. Αν δεν τα καταφέρουμε, η ζήλεια παίρνει τα ηνία, αφού οι άλλοι μπόρεσαν να κάνουν ό,τι δεν κάναμε εμείς: να υπερτερήσουν, άρα και να επιβιώσουν.
Τι να θυμάμαι όταν με πιάνει ζήλεια
Η ατέλεια είναι μέσα στην ανθρώπινη φύση μας. Είναι επίσης μέρος της φύσης, ότι θα χρειαστεί να βιώσουμε και άβολα συναισθήματα στην ζωή μας. Μέσα σε όλα αυτά είναι και η ζήλεια. Όμως δεν χρειάζεται να δίνουμε τον έλεγχο μας σε αυτή. Μπορούμε να υπάρχουμε χωρίς τέτοια βάρη και ο τρόπος είναι με το να μην της χαρίζουμε την ελευθερία μας. Η υποταγή μας στην ζήλεια, προϋποθέτει να χάσουμε αυτή την ελευθερία.
Ζηλεύουμε, επειδή δεν μάθαμε να αγαπάμε τον εαυτό μας.
Ζηλεύουμε, επειδή δεν μάθαμε να αποδεχόμαστε τον εαυτό μας.
Ζηλεύουμε, επειδή δεν μάθαμε ότι για να αποκτήσουμε αυτό που θέλουμε, χρειάζεται ο δικός μας μόχθος και όχι το να πάρουμε τον μόχθο του άλλου.Ζηλεύουμε, επειδή δεν μάθαμε ότι για να ζούμε με υγιή ψυχολογία, χρειαζόμαστε να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον που να μας ταιριάζει απόλυτα.
Ζηλεύουμε, επειδή πειστήκαμε ότι δεν ισχύουν αντίστροφα όλα τα παραπάνω.
Ζηλεύουμε, επειδή μάθαμε διαστρεβλωμένα νοήματα. Όπως ότι ένα αρνητικό συναίσθημα, όπως αυτό της ζήλειας, δεν μπορεί στην πραγματικότητα να κατακρεουργήσει τον εαυτό μας. Γι' αυτό το ανεχόμαστε και το δικαιολογούμε.
Ζηλεύουμε, επειδή δεν μάθαμε ότι θα είμαστε για πάντα μοναδικοί (άρα το να ζηλεύουμε τους άλλους ανθρώπους είναι άκυρο). Η σύγκριση - ακόμα και στα Μαθηματικά - έχει νόημα μόνο ανάμεσα σε όμοια πράγματα. Τα ανόμοια, δεν συγκρίνονται (δεν συγκρίνεις τα παπούτσια με τις καρέκλες). Η σύγκριση λοιπόν αναμεταξύ μας, είναι λάθος προσέγγιση από την βάση της.
Ας μην χαρίζουμε την ελευθερία να είμαστε αυτοί που είμαστε και αυτοί που μπορούμε να γίνουμε, σε καταστάσεις που μας αφαιρούν αυτό το δικαίωμα, το οποίο είναι ύψιστο δώρο. Η ελευθερία, έχει λογική μέσα της και γι' αυτό μπορούμε να προστατευόμαστε όταν την διασφαλίζουμε. Η ασυδοσία από την άλλη, έχει παραλογία και μας οδηγεί σε κατηφόρα. Ποια από τα δύο προσφέρει η ζήλεια;
Και τελικά ας αναρωτηθούμε. Γεννηθήκαμε για να ζούμε ελεύθεροι ή όχι; Αξίζουμε να ζούμε ελεύθεροι ή υπόδουλοι; Έχουμε τις προδιαγραφές για να ζήσουμε ελεύθεροι; Κι η απάντηση είναι...😉
Ε.Μ.
Γράψε μου στα σχόλια ποιο άλλο θέμα θα ήθελες να διαβάσεις σε επόμενο άρθρο.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου